ميرزا محمد على ( معلم حبيب آبادى )

823

مكارم الآثار در احوال رجال دوره قاجار ( فارسى )

هشتم ميرزا معصوم بن ميرزا محمد مهدى بن ميرزا عليرضا مذكور كه بعد از وفات عمش ميرزا عليرضا ( چنان‌كه در « رياض العلماء ، ج 3 نسخه عكسى ص 210 » نوشته ) شيخ - الاسلام شد و قبل از تصدى و تصرف در آن كار وفات كرد . نهم مرحوم سيد محمد بن عبد اللّه بن ابراهيم بن شبابه حسينى كه در « الذريعة 9 : 696 ش 4844 » فرمايد : وى بعد از برگشتن از هند شيخ الاسلام اصفهان شد ، و در « سلافه » نامش ذكر شده ، انتهى . دهم مرحوم ملا محمد باقر بن محمد مؤمن محقق سبزوارى كه سرسلسلهء صاحب عنوان باشد ، و بعد از اين چند نفر به دو سه فاصله اين منصب در خانوادهء او تقريبا استقرار يافت . در « أمل الامل : 506 » عنوانى دارد بنام محمد مؤمن بن شاه قاسم سبزوارى ، و در آن فرمايد كه : وى ساكن مشهد و از علما و معاصرين است و « تفسيرى بر قرآن » و « حواشى بر شرح لمعه » دارد ، انتهى . و در « فوائد الرضويه : 599 » اين عنوان را از « أمل » نقل كرده و بعد خود فرمايد : وى والد محقق سبزوارى است و من خط او را ديده‌ام ، انتهى . و اينكه فرموده وى پدر محقق سبزوارى است تاكنون من نديده‌ام كسى تصريح بدان نموده باشد ، البتّه فرمايش چنين بزرگوارى محتاج بديدن من و مانند من نيست و شايد مأخذ آن كلام « رياض العلماء » باشد كه عن‌قريب بيايد . و در « الذريعة » در ( ج 4 ) تفسير او را و در ( ج 6 ) حاشيهء شرح لمعه را ذكر كرده و چنين سخنى ندارد ، و مرحوم محقق مرقوم عالمى پرمايه و محققى بلندپايه بوده و شعر هم مىگفته و در « روضات الجنات : 117 » عنوانى مخصوص براى او منعقد نموده و شطرى از رساله‌ئى كه مرحوم شيخ على شهيدى دربارهء او نوشته و در قدح او بناحق اكثار نموده ذكر كرده ، و هم در « مستدرك 3 : 386 » احوال او را عنوان نموده ، و او را تأليفات چندى است از آن جمله : كتاب « كفاية الفقه » در فقه استدلالى ، و كتاب « جامع الزيارات العباسى » بنام شاه‌عباس ثانى . و از زمان او تاكنون أولاد و اعقاب وى همه بدين كلمه ( شيخ الاسلام ) منتسب و معروف‌اند . و او ( يعنى آخوند ملا محمد باقر سبزوارى ) در سنه 1017 متولد شده ، چنان‌كه در « تنقيح المقال 2 : 85 از قسمت 2 ش 10431 » فرموده ، و بنابراين در « روضات » كه در ( ص 118 ) تصريح فرموده كه وى شاگرد شيخ بهائى بوده و هم از او روايت نموده ؛ درست